• slider-696x329.jpg
  • slider-markt.jpg
  • slider-wandelen-690x329.jpg

169 x logo PML

In onze provincie zijn meer dan 250.000 mantelzorgers actief. Hiervan bieden ongeveer 20% meer dan 8 uur per week én meer dan drie maanden per jaar hulp aan familieleden, vrienden, kennissen die ziek zijn.
Uit landelijk onderzoek blijkt dat circa 30.000 mantelzorgers in Limburg zich zwaar belast of overbelast voelen. Respijtzorg of ook wel vervangende mantelzorg genoemd biedt mantelzorgers de mogelijkheid om de zorg tijdelijk over te dragen aan iemand anders. Op deze wijze creëren ze even een moment om op adem te komen en energie op te doen zodat ze hun zorgtaak beter en langer kunnen blijven volhouden. Daarnaast kunnen ze ook andere rollen beter vervullen, om (deels) hun eigen leven te kunnen leiden. Er moet immers voorkomen worden dat de mantelzorger zelf hulpbehoevend wordt.

Welke vormen van respijtzorg zijn er
Er is een grote verscheidenheid aan vormen van vervangende zorg. Die kan thuis of buitenhuis geboden worden en er kunnen vrijwilligers en/of professionals bij ingezet worden of een combinatie. Die verscheidenheid is nodig om vervangende zorg op maat te kunnen afstemmen op specifieke beperkingen, leeftijd en leefstijl van degene die zorg nodig heeft. De overname van de zorg kan incidenteel zijn, bijvoorbeeld tijdens een vakantie, maar het kan ook gaan over bijvoorbeeld wekelijks een dagdeel of maandelijks een weekend. Het kan eventueel ook gaan over praktische hulp in en rond het huis die op die manier de mantelzorger kan ontlasten.
Het Platform Mantelzorg Limburg (PML) wilde graag van mantelzorgers zelf horen of ze gebruik maken van de mogelijkheden om de zorg tijdelijk even uit handen te geven, maar ook waarom ze daar wel of niet gebruik van maken. Daarnaast wilde ze graag onderzoeken aan welke vormen van respijtzorg mantelzorgers behoefte hebben. Met deze informatie kan het Platform Mantelzorg Limburg advies geven aan bijvoorbeeld de gemeente over welke vormen van respijtzorg nodig zijn. Om die reden heeft het PML een vragenlijst uitgezet onder mantelzorgers. In dit artikel worden een aantal van deze resultaten beschreven. Er zal binnenkort een uitgebreider rapport met alle resultaten op de website van PML worden geplaatst. 

Achtergrondgegevens van de mantelzorgers
De vragenlijst is breed uitgezet, in totaal hebben 337 mantelzorgers (die in de afgelopen 12 maanden hulp hadden geboden), de vragenlijst volledig ingevuld. Hiervan waren 114 man (34%) en 223 vrouw (66%, landelijk is ongeveer 58% van de mantelzorgers vrouw). Van de mantelzorgers die de vragenlijst in hebben gevuld was 12% 41-50 jaar; 34% 51-60 jaar; 24% 61-70; en 27% 70 en ouder. Dit percentage lag hoger ten opzichte van de landelijke cijfers waar 18% 65 jaar of ouder is.
Kijkend naar de uren die ze zorgen zorgt 49% van de mantelzorgers die de vragenlijst in hebben gevuld tussen 2 -16 uur per week, 20% tussen 16-48 uur per week en 12% zorgt zelfs 80 uur of meer per week.
Van de mantelzorgers die de vragenlijst in hebben gevuld, zorgt 38% voor een partner (landelijk 14%), 35% voor (schoon)ouders (landelijk 45%) en 16% voor een kind (landelijk 5%). Als we kijken naar hoe lang iemand al mantelzorger is zorgt 56% al langer dan 5 jaar, 16% zorgt tussen de 4-5 jaar, en 27% 3 jaar of korter. 144 (45%) mantelzorgers woont samen met de zorgvrager.

Respijtzorg
47 (15%) mantelzorgers hebben respijtzorg, 15 (5%) hebben respijtzorg, maar hebben behoefte aan meer, en 54 (17%) mantelzorgers hebben momenteel geen respijtzorg, maar hebben wel behoefte aan respijtzorg.    

Hoewel de cijfers mogelijk niet representatief zijn voor de gehele groep mantelzorgers, is er genoeg waardevolle informatie verzameld om een indicatie te geven waarom mantelzorgers wel of niet gebruik maken van respijtzorg en waarom ze wel of niet tevreden zijn.

Niet tevreden over respijtzorg geven volgende motivatie
Van de 60 mensen die gebruik maken van respijtzorg zijn 8 mensen niet tevreden, de redenen die ze opgeven zijn, dat het aanbod niet genoeg beschikbaar is of niet aan de (volledige) zorgvraag kan voldoen. Daarnaast geeft een mantelzorger aan dat deze niet weet welke mogelijkheden er nog meer zijn voor respijtzorg en om die reden maar gebruik maakt van deze.

Wel tevreden over respijtzorg geven volgende motivatie
52 mantelzorgers hebben aangegeven wel tevreden te zijn over de respijtzorg die ze gebruiken. Wat opvalt is dat 24 van de 52 mensen aangegeven dat de respijtzorg door familie, bekenden of kinderen wordt gegeven. Met name dat degene die respijtzorg verleent dezelfde instelling heeft als de mantelzorger die de zorg verleent, dezelfde structuur hanteert en de juiste verstandhouding heeft zorgt ervoor dat mantelzorgers tevreden zijn. Het aanbod is passend bij de hulpvraag, de zorgvrager voelt zich veilig en er is een klik tussen de professional en zorgvrager. Een andere reden dat mantelzorgers tevreden zijn over de respijtzorg is als ze zelf de professionals uit kunnen kiezen en het aanbod structureel is.

Reden om wel gebruik te maken van respijtzorg
95 mantelzorgers hebben aangegeven respijtzorg te hebben of behoefte eraan te hebben. Ze hebben verschillende redenen aangegeven waarom ze respijtzorg (willen) gebruiken. De redenen die het meest werden genoemd worden hier weergegeven: dat de mantelzorger op vakantie kan gaan of vanwege het werk voor iets langere periode weg moet. Mantelzorger zoekt een maatje voor de zorgvrager. Ter ontlasting van de andere gezinsleden, of om ruimte te hebben voor de andere kinderen in een gezin. Om een hobby uit te kunnen oefenen of een dagje of een avondje weg te kunnen, of simpelweg om sociale contacten te kunnen onderhouden. Een andere reden om gebruik te (willen) maken van respijtzorg is om niet alleen voor de zorg op te hoeven draaien en af te kunnen wisselen met anderen.

Redenen om geen gebruik te maken van respijtzorg
Mantelzorgers hebben ook de vraag beantwoord waarom ze geen gebruik maken van respijtzorg. De volgende alinea laat zien dat deze redenen erg divers zijn. Mantelzorgers geven aan niet te weten welke mogelijkheden er zijn of weten niet waar ze terecht kunnen voor informatie en ondersteuning. Het kost veel energie om het te regelen en heel praktisch is het vervoer ernaartoe soms niet geregeld of zo’n belasting dat ze er niet aan beginnen.
Als voorbeeld: “het vervoer met de taxi kost soms een uur, mijn man moet klaar staan als de taxi komt, maar ik weet niet precies wanneer deze voor de deur staat, zijn jas enzovoorts aandoen kost mij 10 minuten, vervolgens kost het 10 minuten om van onze woning van de 3e etage naar de straat te raken, dit was zo’n gedoe dat ik er maar mee ben gestopt”.
Mantelzorgers geven als reden dat het moeilijk is om de zorg uit handen te geven en het “los te laten”. Het aanbod sluit niet aan bij de daadwerkelijke behoefte en zorgvraag, de zorg is vaak niet goed plan baar en het aanbod is niet altijd flexibel in te zetten.
Een andere reden is dat de mantelzorger zelf heel graag wil, maar de zorgvrager weigert alle hulp en ondersteuning van anderen. Wat aangeeft dat het niet alleen maar een kwestie is van aanbod regelen, maar ook een stukje ondersteunen van de mantelzorger om de zorgvrager naar de respijtzorg toe te geleiden.
Daarnaast geven mantelzorgers als reden dat de zorg alleen over kan worden gedragen aan geschoolde mensen, bijvoorbeeld vanwege sondevoeding of beademing, of een zorgvrager kan niet tegen wisselende zorgverleners. Tot slot geven mantelzorgers als reden dat er geen plek is of een lange wachtlijst, of ze krijgen geen indicatie voor respijtzorg of dagopvang.

Wanneer ben je mantelzorger?
De vragenlijst was breed uitgezet, waardoor er ook niet mantelzorgers werden bereikt. Met behulp van de eerste vraag werden mensen die geen mantelzorger waren doorgestuurd naar een algemene open vraag. Uit de antwoorden op die open vraag valt op dat de term mantelzorg verwarrend werkt, sommige deelnemers beantwoorden de vraag alsof het om inschakelen van professionele zorg gaat “mantelzorg moet beter geregeld worden en gemakkelijker toegankelijk”, of ze beschrijven hun eigen situatie en blijken dan wel degelijk mantelzorger te zijn, maar dit niet zo te ervaren en zich niet in de omschrijving te herkennen.
 
Door Marja Veenstra, adviseur Huis voor de Zorg

2018

Nieuwsbrief

Meld u aan voor de nieuwsbrief van het Platform Mantelzorg Limburg

 

AANMELDEN